Boże Narodzenie jest jednym z najważniejszych i najbardziej rodzinnych świąt na świecie. Choć jego podstawowe wartości – radość, czas z bliskimi i życzliwość – są uniwersalne, to formy świętowania są niezwykle różnorodne. Poszczególne kraje z biegiem lat wykształciły własne i bardzo oryginalne tradycje, które pokazują różnorodność kultur oraz sposób, w jaki ludzie łączą religijne znaczenie świąt z lokalnymi zwyczajami.
W tym artykule chciałabym wam przedstawić kilka naprawdę oryginalnych i wspaniałych tradycji bożonarodzeniowych, obchodzonych w różnych zakątkach świata. Zapraszam do czytania!
Na północy, w Islandii, wierzą, że na 13 dni przed świętami do dzieci przychodzi Jólasveinar – trzynastu braci, którzy, jeden po drugim, schodzą do islandzkich domostw wprost z gór na północy. Każdy z chłopców ma swoje imię i osobowość np. Stekkjaurstaur – jest poskromicielem owiec, Kertasnikir – zjadaczem świec, Bjúgnakrækir – złodziejem kiełbas. Dzieci zostawiają im buty na parapetach lub na zewnątrz, licząc, że znajdą w nich prezenty. Jeśli były grzeczne to dostawały drobne upominki np. słodycze, natomiast jeśli były niegrzeczne to w bucie znajdowały zgniłego ziemniaka. Mikołajowa trzynastka uwielbia psocić i przeszkadzać mieszkańcom, lecz mimo tego Islandczycy oczekują ich odwiedzin, gdyż z wizytą każdego następnego zbliżają się święta.
Pojawiają się także tradycje związane z ruchem i dobrą zabawą. W Wenezueli, a szczególnie w stolicy – Caracas, w okresie przedświątecznym wierni udają się na poranne msze na rolkach. Ze względu na to, że to wieloletni zwyczaj, większość ulic zostaje zamknięta, by mieszkańcy mogli bezpiecznie dotrzeć na mszę w radosnej i kolorowej procesji. Wenezuelczycy uważają, że jazda na rolkach upamiętnia podróż Maryi i Józefa do Betlejem, co nadaje tradycji głębszy wymiar duchowy i większą wartość religijną.
Natomiast w Australii zwyczaje kształtuje klimat, gdzie Boże Narodzenie wypada w samym środku lata. Australijczycy często spędzają ten czas na plaży grillując, surfując i organizując spotkania rodzinne pod gołym niebem. Dzieci wyczekują Surfującego Mikołaja, który nie dziwi tam nikogo i jest symbolem świąt w ciepłych krajach.
Niektóre kraje dbają szczególnie o widowiskowość świąt. W Filipinach w San Fernando, w sobotę przed wigilią Bożego Narodzenia odbywa się Ligligan Parul Sampernandu – Festiwal Gigantycznych Lampionów. Podczas niego prezentowane są kolorowe, ogromne i misternie wykonane lampiony, które symbolizują wieczną nadzieję i Gwiazdę Betlejemską. Z kolei Meksyk zachwyca La Noche de los Rabanos – Nocą Rzodkiewek. Odbywa się ona co roku 23 grudnia w mieście Oaxaca, podczas której artyści i rolnicy rzeźbią olbrzymie, specjalnie wyhodowane rzodkiewki. Warzywne figurki przedstawiają najczęściej sceny biblijne i codzienne życie. Wydarzeniu towarzyszy muzyka, tańce, jarmark i lokalne przysmaki, co tworzy miła i ciepłą świąteczną atmosferę.
W Hiszpanii, a szczególnie w Katalonii, popularny jest Caga Tió – drewniany pieniek z namalowaną twarzą, nogami i kocem, który dzieci “karmią,, resztkami jedzenia i orzechami przez okres adwentu. W Wigilię dzieci okładają go kijami, śpiewając piosenki, a w odpowiedzi na śpiew i uderzanie, pieniek “wydala,, słodycze, orzechy i zabawki, podłożone wcześniej przez rodziców.
Nie mniej ciekawie jest w Austrii, gdzie w okresie Adwentu odbywa się Parada Krampusów. Jej uczestnicy przebierają się za demony w przerażających maskach oraz futrzanych kostiumach. Przebierańcy gonią przechodniów, tańczą i karzą symbolicznie niegrzeczne dzieci.
Tradycje bożonarodzeniowe bywają także bardzo osobiste i upamiętniające. W Portugalii na stole stawia się dodatkowy talerz dla zmarłych członków rodziny, na znak, że rodzina nadal o nich pamięta i pragnie ich obecności. W Polsce mamy podobny zwyczaj, lecz dodatkowe nakrycie jest dla niespodziewanego gościa, który w każdej chwili może zapukać do naszych drzwi.
W Ameryce Północnej zwyczaje świąteczne również zaskakują. W Stanach Zjednoczonych, Amerykanie ukrywają w choince szklanego ogórka, tak zwanego Christmas Pickle. Dziecko, które jako pierwsze znajdzie ozdobę rankiem w Boże Narodzenie, otrzymuje dodatkowy upominek lub szczęście na cały rok. W Kanadzie hokej stał się narodową obsesją i w okresie świąteczny rodziny zbierają się by wspólnie oglądać mecze. Kanadyjczycy organizują również amatorskie rozgrywki tego sportu, które są organizowane m. in. na zamarzniętych jeziorach. To naprawdę ciekawa forma rozrywki i spędzania świątecznego wspólnego czasu z bliskimi.
Oryginalne tradycje świąteczne można napotkać również w Afryce i Oceanii. W Rwandzie i Ugandzie szczególnie jest ceniona rodzina, ludzie przemierzają dalekie trasy z bliskimi, by spędzić z nimi miło czas i na końcu zjeść wspólnie posiłek. Na Fidżi i Samoa Boże Narodzenie to połączenie obrzędów chrześcijańskich, ucztowania na świeżym powietrzu oraz tradycyjnych tańców. Tam święta mają radosny i tropikalny charakter z dala od śniegu oraz chłodu, co nadaje im unikalny klimat.
Każda z tych niepowtarzalnych tradycji uświadamia, jak ciekawe i różnorodne może być celebrowanie świąt Bożego Narodzenia. Choć różnią się one formą, to wszystkie łączy jedno – rodzina, radość, dobra zabawa oraz pielęgnowanie tego, co w danej kulturze jest bardzo ważne. Święta te, niezależnie od miejsca na świecie, jednoczą ludzi poprzez gesty, symbole i zwyczaje, które są przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Julia Nowotka, klasa I LB